Zespół Szkół nr 1
im. Kazimierza Wielkiego
w Mińsku Mazowieckim


 

 

 

 

Wymagania edukacyjne z chemii zakres podstawowy

 Wymagania programowe na poszczególne oceny – IV etap edukacyjny – przygotowane na podstawie treści zawartych
w podstawie programowej oraz w podręczniku To jest chemia zakres podstawowy


Wyróżnione wymagania programowe odpowiadają wymaganiom ogólnym i szczegółowym zawartym w treściach nauczania podstawy programowej. Natomiast zaznaczone doświadczenia chemiczne są zalecane przez Ewę Gryczman i Krystynę Gisges (autorki podstawy programowej) do przeprowadzenia w zakresie podstawowym (Komentarz do podstawy programowej przedmiotu Chemia) 

 

1. Materiały i tworzywa pochodzenia naturalnego

 

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

– zna i stosuje zasady BHP obowiązujące
w pracowni chemicznej (bezpiecznie posługuje się prostym sprzętem laboratoryjnym
i podstawowymi odczynnikami chemicznymi
)

– definiuje pojęcia: skorupa ziemska, minerały, skały, surowce mineralne

– dokonuje podziału surowców mineralnych na budowlane, chemiczne, energetyczne, metalurgiczne, zdobnicze oraz wymienia przykłady poszczególnych rodzajów surowców

– zapisuje wzór sumaryczny i podaje nazwę systematyczną podstawowego związku chemicznego występującego w skałach wapiennych

opisuje rodzaje skał wapiennych i gipsowych

opisuje podstawowe zastosowania skał wapiennych i gipsowych

– opisuje sposób identyfikacji CO2 (reakcja charakterystyczna)

– definiuje pojęcie hydraty

– przewiduje zachowanie się hydratów podczas ogrzewania

– wymienia główny składnik kwarcu i piasku

– zapisuje wzór sumaryczny krzemionki oraz podaje jej nazwę systematyczną

wymienia najważniejsze odmiany SiO2 występujące w przyrodzie i podaje ich zastosowania

wymienia najważniejsze właściwości tlenku krzemu(IV)

– podaje nazwy systematyczne wapna palonego
i gaszonego oraz zapisuje wzory sumaryczne tych związków chemicznych

– wymienia podstawowe właściwości
i zastosowania wapna palonego i gaszonego

– wymienia podstawowe zastosowania gipsu palonego

wymienia właściwości szkła

– podaje różnicę między substancjami krystalicznymi a ciałami bezpostaciowymi

opisuje proces produkcji szkła (wymienia podstawowe surowce) 

– definiuje pojęcie glina

– wymienia przykłady zastosowań gliny

– definiuje pojęcia: cement, zaprawa cementowa, beton, ceramika

opisuje, czym są właściwości sorpcyjne gleby oraz co to jest odczyn gleby

– wymienia składniki gleby

– dokonuje podziału nawozów na naturalne
i sztuczne (fosforowe, azotowe i potasowe)

wymienia przykłady nawozów naturalnych
i sztucznych

wymienia podstawowe rodzaje zanieczyszczeń gleby

– opisuje, na czym polega rekultywacja gleby 

Uczeń:

– opisuje, jak zidentyfikować węglan wapnia

opisuje właściwości oraz zastosowania skał wapiennych i gipsowych

opisuje właściwości tlenku krzemu(IV)

podaje nazwy soli bezwodnych i zapisuje ich wzory sumaryczne

podaje przykłady nazw najważniejszych hydratów i zapisuje ich wzory sumaryczne

– oblicza masy cząsteczkowe hydratów

– przewiduje zachowanie się hydratów podczas ogrzewania

– opisuje sposób otrzymywania wapna palonego
i gaszonego

– opisuje właściwości wapna palonego
i gaszonego

– zapisuje równania reakcji otrzymywania
i gaszenia wapna palonego (otrzymywania wapna gaszonego)

– projektuje doświadczenie chemiczne Gaszenie wapna palonego

– zapisuje równanie reakcji chemicznej wapna gaszonego z CO2 (twardnienie zaprawy wapiennej)

– zapisuje wzory sumaryczne gipsu i gipsu palonego oraz opisuje sposoby ich otrzymywania

– wyjaśnia, czym są zaprawa gipsowa i zaprawa wapienna oraz wymienia ich zastosowania

wyjaśnia proces twardnienia zaprawy gipsowej

opisuje proces produkcji szkła (wymienia kolejne etapy)  

opisuje niektóre rodzaje szkła i ich zastosowania

– wymienia właściwości gliny

wymienia surowce do produkcji wyrobów ceramicznych, cementu i betonu

projektuje i przeprowadza badanie kwasowości gleby

uzasadnia potrzebę stosowania nawozów

opisuje znaczenie właściwości sorpcyjnych
i odczynu gleby oraz wpływ pH gleby na wzrost wybranych roślin

– wyjaśnia, na czym polega zanieczyszczenie gleby

wymienia źródła chemicznego zanieczyszczenia gleby

– definiuje pojęcie degradacja gleby

– opisuje metody rekultywacji gleby

 

Uczeń:

projektuje doświadczenie chemiczne Odróżnianie skał wapiennych od innych skał
 i minerałów
oraz
zapisuje odpowiednie równania reakcji chemicznych 

– definiuje pojecie skala twardości minerałów 

– podaje twardości w skali Mohsa dla wybranych minerałów

podaje nazwy systematyczne hydratów
i zapisuje ich wzory sumaryczne

opisuje różnice we właściwościach hydratów i soli bezwodnych

– projektuje doświadczenie chemiczne Usuwanie wody z hydratów

– oblicza zawartość procentową wody
w hydratach

– opisuje właściwości omawianych odmian kwarcu

– projektuje doświadczenie chemiczne Badanie właściwości tlenku krzemu(IV)

– projektuje doświadczenie chemiczne Termiczny rozkład wapieni

– opisuje szczegółowo sposób otrzymywania wapna palonego i wapna gaszonego

– zapisuje równanie reakcji otrzymywania gipsu palonego

– wyjaśnia, dlaczego gips i gips palony są hydratami  

projektuje doświadczenie chemiczne Sporządzanie zaprawy gipsowej i badanie
 jej twardnienia

zapisuje równanie reakcji twardnienia zaprawy gipsowej 

opisuje każdy z etapów produkcji szkła

– wyjaśnia niektóre zastosowania gliny na podstawie jej właściwości

projektuje i przeprowadza doświadczenie chemiczne Badanie właściwości sorpcyjnych gleby

projektuje i przeprowadza doświadczenie chemiczne Badanie odczynu gleby

– opisuje wpływ niektórych składników gleby
na rozwój roślin

uzasadnia potrzebę stosowania nawozów sztucznych i podaje ich przykłady

– wyjaśnia, na czym polega chemiczne zanieczyszczenie gleby

 

Uczeń:

– wyjaśnia zjawisko powstawania kamienia kotłowego

– omawia proces twardnienia zaprawy wapiennej i zapisuje odpowiednie równanie reakcji chemicznej

– opisuje szczegółowo przeróbkę gipsu

wymienia rodzaje szkła oraz opisuje ich właściwości i zastosowania

– opisuje glinę pod względem jej zastosowań
w materiałach budowlanych

– opisuje zastosowania cementu, zaprawy cementowej i betonu

– wymienia źródła zanieczyszczeń gleby, omawia ich skutki oraz proponuje sposoby ochrony gleby przed degradacją

 

Wybrane wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej. Uczeń:

– omawia zjawiska krasowe i zapisuje równania reakcji chemicznych ilustrujące te zjawiska

– wyjaśnia, czym są światłowody i opisuje ich zastosowania

– omawia naturalne wskaźniki odczynu gleby

– wyjaśnia znaczenie symboli umieszczonych na etykietach nawozów 

 

2. Źródła energii

 

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

wymienia przykłady surowców naturalnych wykorzystywanych do pozyskiwania energii

– definiuje pojecie gaz ziemny

– wymienia właściwości gazu ziemnego

– zapisuje wzór sumaryczny głównego składnika gazu ziemnego oraz podaje jego nazwę systematyczną

– wymienia zasady BHP dotyczące obchodzenia się z węglowodorami i innymi paliwami

– definiuje pojęcie ropa naftowa

– wymienia skład i właściwości ropy naftowej

definiuje pojęcie alotropia pierwiastków chemicznych

– wymienia odmiany alotropowe węgla

– wymienia nazwy kopalnych paliw stałych

– definiuje pojęcia: destylacja, frakcja, destylacja frakcjonowana, piroliza (pirogenizacja, sucha destylacja), katalizator, izomer

wymienia nazwy produktów destylacji ropy naftowej

wymienia nazwy produktów suchej destylacji węgla kamiennego

wymienia składniki benzyny, jej właściwości
i główne zastosowania

definiuje pojęcie liczba oktanowa

– dokonuje podziału źródeł energii na wyczerpywalne i niewyczerpywalne

wymienia przykłady negatywnego wpływu stosowania paliw tradycyjnych na środowisko przyrodnicze

– definiuje pojęcia: efekt cieplarniany, kwaśne opady, globalne ocieplenie 

– wymienia gazy cieplarnianie 

wymienia przykłady alternatywnych źródeł energii

– zapisuje proste równania reakcji spalania całkowitego i niecałkowitego węglowodorów

– opisuje właściwości tlenku węgla(II) i jego wpływ na organizm człowieka

Uczeń:

– wymienia właściwości kopalnych paliw stałych

opisuje budowę diamentu, grafitu
i fulerenów
oraz wymienia ich właściwości
(z podziałem na fizyczne i chemiczne) 

– wyjaśnia, jakie właściwości ropy naftowej umożliwiają jej przetwarzanie w procesie destylacji frakcjonowanej

wymienia nazwy i zastosowania kolejnych produktów otrzymywanych w wyniku destylacji ropy naftowej

opisuje proces suchej destylacji węgla kamiennego (pirolizę) 

wymienia nazwy produktów procesu suchej destylacji węgla kamiennego oraz opisuje ich skład i stan skupienia

wymienia zastosowania produktów suchej destylacji węgla kamiennego

– opisuje, jak można zbadać właściwości benzyn

– wymienia przykłady rodzajów benzyn

– wymienia nazwy systematyczne związków chemicznych o LO = 100 i LO = 0

wymienia sposoby podwyższania LO benzyny

– zapisuje równania reakcji spalania całkowitego
i niecałkowitego węglowodorów

– wymienia główne powody powstania nadmiernego efektu cieplarnianego oraz kwaśnych opadów

– zapisuje przykłady równań reakcji tworzenia się kwasów

– definiuje pojecie smog

– wymienia poznane alternatywne źródła energii

Uczeń:

opisuje właściwości diamentu, grafitu
i fulerenów na podstawie znajomości ich budowy

wymienia zastosowania diamentu, grafitu
i fulerenów wynikające z ich właściwości

– definiuje pojęcia grafen i karbin

opisuje przebieg destylacji ropy naftowej

– projektuje doświadczenie chemiczne Badanie właściwości ropy naftowej

– projektuje doświadczenie chemiczne Badanie właściwości benzyny

wyjaśnia, na czym polegają kraking
i reforming

– opisuje, jak ustala się liczbę oktanową

– wymienia nazwy substancji stosowanych
jako środki przeciwstukowe

– opisuje właściwości różnych rodzajów benzyn

– zapisuje równania reakcji powstawania kwasów (dotyczące kwaśnych opadów)

analizuje możliwości zastosowań alternatywnych źródeł energii (biopaliwa, wodór, energia słoneczna, wodna, jądrowa, geotermalna, itd.)

– wymienia wady i zalety wykorzystywania tradycyjnych i alternatywnych źródeł energii

 

Uczeń:

– proponuje rodzaje szkła laboratoryjnego niezbędnego do wykonania doświadczenia chemicznego Destylacja frakcjonowana ropy naftowej

– projektuje doświadczenie chemiczne Sucha destylacja węgla kamiennego 

definiuje pojęcie izomeria

wyjaśnia, w jakim celu przeprowadza się procesy krakingu i reformingu

– analizuje wady i zalety środków przeciwstukowych

analizuje wpływ sposobów uzyskiwania energii na stan środowiska przyrodniczego

 

 

Wybrane wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej. Uczeń:

– zapisuje wzory (półstrukturalne, strukturalne) izomerów dla prostych przykładów węglowodorów  

– wyjaśnia, czym różnią się węglowodory łańcuchowe od pierścieniowych (cyklicznych), podaje nazwy systematyczne prostych węglowodorów o łańcuchach rozgałęzionych i pierścieniowych oraz zapisuje ich wzory strukturalne

– opisuje właściwości fosforu białego i fosforu czerwonego

– opisuje proces ekstrakcji

– wyjaśnia, czym jest biodiesel

– opisuje znaki informacyjne znajdujące się na stacjach paliw

– wyjaśnia znaczenie symboli znajdujących się na produktach, przy których wytwarzaniu ograniczono zużycie energii, wydzielanie gazów cieplarnianych i emisję zanieczyszczeń

 

 

3. Środki czystości i kosmetyki

 

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

– definiuje pojęcie mydła

– dokonuje podziału mydeł ze względu na rozpuszczalność w wodzie i stan skupienia
oraz podaje ich przykłady

– wymienia metody otrzymywania mydeł

– definiuje pojęcia: reakcja zmydlania, reakcja zobojętniania, reakcja hydrolizy

– zapisuje wzory sumaryczne i nazwy zwyczajowe podstawowych kwasów tłuszczowych

– wymienia właściwości i zastosowania wybranych mydeł

– podaje odczyn roztworów mydeł oraz wymienia nazwy jonów odpowiedzialnych
za jego powstanie

– wymienia składniki brudu

– wymienia substancje zwilżalne i niezwilżalne przez wodę

– wyjaśnia pojęcia: hydrofilowy, hydrofobowy, napięcie powierzchniowe

– wymienia podstawowe zastosowania detergentów

– podaje przykłady substancji obniżających napięcie powierzchniowe wody

– definiuje pojęcia: twarda woda, kamień kotłowy

– opisuje zachowanie mydła w twardej wodzie

– dokonuje podziału mieszanin ze względu na rozmiary cząstek

opisuje zjawisko tworzenia się emulsji

wymienia przykłady emulsji i ich zastosowania

– podaje, gdzie znajdują się informacje
o składnikach kosmetyków 

– wymienia zastosowania wybranych kosmetyków i środków czystości

wymienia nazwy związków chemicznych znajdujących się w środkach do przetykania rur

– wymienia przykłady zanieczyszczeń metali (rdza) oraz sposoby ich usuwania

– definiuje pojęcie eutrofizacja wód

– wymienia przykłady substancji powodujących eutrofizację wód

– definiuje pojęcie dziura ozonowa

stosuje zasady bezpieczeństwa podczas korzystania ze środków chemicznych
w życiu codziennym

Uczeń:

opisuje proces zmydlania tłuszczów

zapisuje słownie przebieg reakcji zmydlania tłuszczów

– opisuje, jak doświadczalnie otrzymać mydło
z tłuszczu

– zapisuje nazwę zwyczajową i wzór sumaryczny kwasu tłuszczowego potrzebnego do otrzymania mydła o podanej nazwie

– wyjaśnia, dlaczego roztwory mydeł mają odczyn zasadowy

– definiuje pojęcie substancja powierzchniowo czynna (detergent)

– opisuje budowę substancji powierzchniowo czynnych

zaznacza fragmenty hydrofobowe
i hydrofilowe w
podanych wzorach strukturalnych substancji powierzchniowo czynnych oraz opisuje rolę tych fragmentów

– wymienia rodzaje substancji powierzchniowo czynnych

opisuje mechanizm usuwania brudu

– projektuje doświadczenie chemiczne Badanie wpływu różnych substancji na napięcie powierzchniowe wody

– wymienia związki chemiczne odpowiedzialne
za powstawanie kamienia kotłowego

– wyjaśnia, co to są emulgatory

– dokonuje podziału emulsji i wymienia przykłady poszczególnych jej rodzajów

– wyjaśnia różnice między typami emulsji (O/W, W/O)

– wymienia niektóre składniki kosmetyków
z uwzględnieniem ich roli (np. składniki nawilżające, zapachowe)

wyjaśnia przyczynę eliminowania fosforanów(V) z proszków do prania (proces eutrofizacji)

– dokonuje podziału zanieczyszczeń metali na fizyczne i chemiczne oraz opisuje różnice między nimi

– opisuje zanieczyszczenia występujące na powierzchni srebra i miedzi

– wymienia substancje, które w proszkach do prania odpowiadają za tworzenie się kamienia kotłowego (zmiękczające)

– definiuje pojęcie freony

 

Uczeń:

– projektuje doświadczenie chemiczne Otrzymywanie mydła w reakcji zmydlania tłuszczu

– projektuje doświadczenie chemiczne Otrzymywanie mydła w reakcji zobojętniania

– zapisuje równanie reakcji otrzymywania mydła o podanej nazwie

– wymienia produkty reakcji hydrolizy mydeł oraz wyjaśnia ich wpływ na odczyn roztworu

– wyjaśnia, z wykorzystaniem zapisu jonowego równania reakcji chemicznej, dlaczego roztwór mydła ma odczyn zasadowy

projektuje doświadczenie chemiczne Wpływ twardości wody na powstawanie piany

– zapisuje równania reakcji chemicznych mydła
z substancjami odpowiadającymi za twardość wody

– określa rolę środków zmiękczających wodę oraz podaje ich przykłady

– wyjaśnia, jak odróżnić koloidy od roztworów właściwych

– opisuje składniki bazowe, czynne i dodatkowe kosmetyków

wyszukuje w dostępnych źródłach informacje na temat działania kosmetyków

– opisuje wybrane środki czystości (do mycia szyb i luster, używane w zmywarkach, do udrażniania rur, do czyszczenia metali
i biżuterii)

wskazuje na charakter chemiczny składników środków do mycia szkła, przetykania rur, czyszczenia metali
i biżuterii w aspekcie zastosowań tych produktów

– opisuje źródła zanieczyszczeń metali oraz sposoby ich usuwania

– omawia szczegółowo proces eutrofizacji

 

Uczeń:

– zapisuje równanie reakcji hydrolizy podanego mydła na sposób cząsteczkowy
i jonowy 

– wyjaśnia zjawisko powstawania osadu, zapisując jonowo równania reakcji chemicznych

– zapisuje równania reakcji usuwania twardości wody przez gotowanie

– projektuje doświadczenie chemiczne Badanie wpływu emulgatora na trwałość emulsji

– opisuje działanie wybranych postaci kosmetyków (np. emulsje, roztwory)
i podaje przykłady ich zastosowań

wymienia zasady odczytywania i analizy składu kosmetyków na podstawie etykiet

– wymienia zasady INCI

– omawia mechanizm usuwania brudu przy użyciu środków zawierających krzemian sodu na podstawie odpowiednich równań reakcji

– opisuje sposób czyszczenia srebra metodą redukcji elektrochemicznej

– projektuje doświadczenie chemiczne Wykrywanie obecności fosforanów(V)
w proszkach do prania

– wyjaśnia, dlaczego substancje zmiękczające wodę zawarte w proszkach są szkodliwe dla urządzeń piorących

– omawia wpływ freonów na warstwę ozonową

 

Wybrane wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej. Uczeń:

– definiuje pojęcie parabeny

– wyjaśnia różnicę między jonowymi i niejonowymi substancjami powierzchniowo czynnymi

– opisuje działanie napojów typu cola jako odrdzewiaczy

– wyjaśnia znaczenie symboli znajdujących się na opakowaniach kosmetyków

 

4. Żywność

 

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

– wymienia rodzaje składników odżywczych
oraz określa ich funkcje w organizmie

– definiuje pojęcia: wartość odżywcza, wartość energetyczna, GDA

– przeprowadza bardzo proste obliczenia
z uwzględnieniem pojęć: wartość odżywcza, wartość energetyczna, GDA

– opisuje zastosowanie reakcji ksantoproteinowej

– zapisuje słownie przebieg reakcji hydrolizy tłuszczów

– podaje po jednym przykładzie substancji tłustej i tłuszczu

– dokonuje podziału sacharydów

– podaje nazwy i wzory sumaryczne podstawowych sacharydów

– opisuje, jak wykryć skrobię

– opisuje znaczenie wody, witamin oraz soli mineralnych dla organizmu

– wyszukuje w dostępnych źródłach informacje na temat składników wody mineralnej i mleka

– opisuje mikroelementy i makroelementy oraz podaje ich przykłady

– wymienia pierwiastki toksyczne dla człowieka oraz pierwiastki biogenne

– definiuje pojęcia: fermentacja, biokatalizator

– dokonuje podziału fermentacji (tlenowa, beztlenowa) oraz opisuje jej rodzaje

– wymienia, z podaniem przykładów zastosowań, rodzaje procesów fermentacji zachodzących
w życiu codziennym

– zalicza laktozę do disacharydów

– definiuje pojęcia: jełczenie, gnicie, butwienie

wymienia najczęstsze przyczyny psucia się żywności

– wymienia przykłady sposobów konserwacji żywności

– opisuje, do czego służą dodatki do żywności; dokonuje ich podziału ze względu na pochodzenie

Uczeń:

– opisuje sposób wykrywania białka
w produktach żywnościowych

– opisuje sposób wykrywania tłuszczu
w produktach żywnościowych

– podaje nazwę produktu rozkładu termicznego tłuszczu oraz opisuje jego działanie na organizm

– opisuje sposób wykrywania skrobi, np. w mące ziemniaczanej i ziarnach fasoli

– opisuje sposób wykrywania glukozy

– wymienia pokarmy będące źródłem białek, tłuszczów i sacharydów

– dokonuje podziału witamin (rozpuszczalne
i nierozpuszczalne w tłuszczach) i wymienia przykłady z poszczególnych grup

opisuje procesy fermentacji (najważniejsze, podstawowe informacje) zachodzące podczas wyrabiania ciasta, pieczenia chleba, produkcji napojów alkoholowych, otrzymywania kwaśnego mleka, jogurtów

– zapisuje wzór sumaryczny kwasu mlekowego, masłowego i octowego

– definiuje pojęcie hydroksykwas

wyjaśnia przyczyny psucia się żywności oraz proponuje sposoby zapobiegania temu procesowi

– opisuje sposoby otrzymywania różnych dodatków do żywności

– wymienia przykłady barwników, konserwantów (tradycyjnych), przeciwutleniaczy, substancji zagęszczających, emulgatorów, aromatów, regulatorów kwasowości i substancji słodzących

– wyjaśnia znaczenie symbolu E

– podaje przykłady szkodliwego działania niektórych dodatków do żywności

Uczeń:

– przeprowadza obliczenia z uwzględnieniem pojęć GDA, wartość odżywcza i energetyczna

– projektuje i wykonuje doświadczenie chemiczne Wykrywanie białka w produktach żywnościowych (np. w twarogu)

– projektuje doświadczenie chemiczne Wykrywanie tłuszczu w produktach żywnościowych (np. w pestkach dyni
i orzechach)

– opisuje sposób odróżniania substancji tłustej
od tłuszczu

– projektuje doświadczenie chemiczne Wykrywanie skrobi w produktach żywnościowych (np. mące ziemniaczanej
i ziarnach fasoli)

– projektuje doświadczenie chemiczne Wykrywanie glukozy (próba Trommera)

– zapisuje równania reakcji chemicznych dla próby Trommera, utleniania glukozy

– opisuje produkcję napojów alkoholowych

– opisuje, na czym polegają: fermentacja alkoholowa, mlekowa i octowa

zapisuje równania reakcji fermentacji alkoholowej i octowej

– zapisuje równanie reakcji fermentacji masłowej z określeniem warunków jej zachodzenia

– zapisuje równania reakcji hydrolizy laktozy
i powstawania kwasu mlekowego

– wyjaśnia określenie chleb na zakwasie

– opisuje procesy jełczenia, gnicia i butwienia

przedstawia znaczenie stosowania dodatków do żywności

– wymienia niektóre zagrożenia wynikające ze stosowania dodatków do żywności

– opisuje poznane sposoby konserwacji żywności

– opisuje wybrane substancje zaliczane do barwników, konserwantów, przeciwutleniaczy, substancji zagęszczających, emulgatorów, aromatów, regulatorów kwasowości i substancji słodzących

– określa rolę substancji zagęszczających
i emulgatorów

Uczeń:

– projektuje doświadczenie chemiczne Odróżnianie tłuszczu od substancji tłustej

– zapisuje równanie hydrolizy podanego tłuszczu

– wyjaśnia, dlaczego sacharoza i skrobia dają ujemny wynik próby Trommera

– projektuje doświadczenie chemiczne Fermentacja alkoholowa

– opisuje proces produkcji serów 

– opisuje jedną z przemysłowych metod produkcji octu

– wyjaśnia skrót INS i potrzebę jego stosowania

– analizuje zalety i wady stosowania dodatków do żywności

– opisuje wybrane emulgatory i substancje zagęszczające, ich pochodzenie
i zastosowania

– analizuje potrzebę stosowania aromatów
i regulatorów kwasowości

przedstawia konsekwencje stosowania dodatków do żywności

 

Wybrane wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej. Uczeń: 

– opisuje proce produkcji miodu i zapisuje równanie zachodzącej reakcji chemicznej

– wyjaśnia obecność dziur w serze szwajcarskim 

– opisuje proces produkcji i zastosowanie octu winnego 

– opisuje zjawisko bombażu

– wyjaśnia znaczenie symboli znajdujących się na opakowaniach żywności

 

5. Leki

 

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

– definiuje pojęcia: substancje lecznicze, leki, placebo

– dokonuje podziału substancji leczniczych ze względu na efekt ich działania (eliminujące objawy bądź przyczyny choroby), metodę otrzymywania (naturalne, półsyntetyczne
i syntetyczne) oraz postać, w jakiej występują

– wymienia postaci, w jakich mogą występować leki (tabletki, roztwory, syropy, maści)

– definiuje pojecie maść

– wymienia właściwość węgla aktywnego, umożliwiającą zastosowanie go w przypadku dolegliwości żołądkowych

– wymienia nazwę związku chemicznego występującego w aspirynie i polopirynie

– wymienia zastosowania aspiryny i polopiryny

– podaje przykład związku chemicznego stosowanego w lekach neutralizujących nadmiar kwasu solnego w żołądku

wyjaśnia, od czego mogą zależeć lecznicze
i toksyczne właściwości
niektórych związków chemicznych

wyszukuje podstawowe informacje na temat działania składników popularnych leków (np. węgla aktywnego, kwasu acetylosalicylowego, środków neutralizujących nadmiar kwasów
w żołądku)

– definiuje pojęcia: dawka minimalna, dawka lecznicza, dawka toksyczna, dawka śmiertelna średnia

– wymienia ogólne czynniki warunkujące działanie substancji leczniczych

– wymienia sposoby podawania leków

– wymienia przykłady uzależnień oraz substancji uzależniających

– opisuje ogólnie poszczególne rodzaje uzależnień

– wymienia przykłady leków, które mogą prowadzić do lekomanii (leki nasenne, psychotropowe, sterydy anaboliczne)

– opisuje, czym są narkotyki i dopalacze

– wymienia napoje zawierające kofeinę

Uczeń:

wyszukuje informacje na temat działania składników popularnych leków na organizm ludzki (np. węgla aktywnego, kwasu acetylosalicylowego, środków neutralizujących nadmiar kwasów
w żołądku)

– wymienia przykłady substancji leczniczych eliminujących objawy (np. przeciwbólowe, nasenne) i przyczyny choroby (np. przeciwbakteryjne, wiążące substancje toksyczne)

– wymienia przykłady nazw substancji leczniczych naturalnych, półsyntetycznych
i syntetycznych 

– opisuje właściwości adsorpcyjne węgla aktywnego

– wyjaśnia, jaki odczyn mają leki stosowane na nadkwasotę

wyjaśnia, od czego mogą zależeć lecznicze
i toksyczne właściwości związków chemicznych

– oblicza dobową dawkę leku dla człowieka
o określonej masie ciała

– wyjaśnia różnicę między LC50 i LD50

– wymienia klasy toksyczności substancji

– wymienia cechy ludzkiego organizmu, wpływające na działanie leków

– opisuje wpływ sposobu podania leku na szybkość jego działania

– opisuje jaki wpływ mają rtęć i jej związki na organizm ludzki

– opisuje działanie substancji uzależniających

– wymienia właściwości etanolu i nikotyny

– definiuje pojęcie narkotyki

– wymienia nazwy substancji chemicznych uznawanych za narkotyki

wyszukuje podstawowe informacje na temat działania składników napojów, takich jak: kawa, herbata, napoje typu cola

– wymienia właściwości kofeiny oraz opisuje jej działanie na organizm ludzki

 

Uczeń:

– opisuje sposoby otrzymywania wybranych substancji leczniczych

– opisuje działanie kwasu acetylosalicylowego

– zapisuje równanie reakcji zobojętniania kwasu solnego sodą oczyszczoną

– wykonuje obliczenia związane z pojęciem dawki leku

– określa moc substancji toksycznej na podstawie wartości LD50

– opisuje wpływ odczynu środowiska
na działanie leków

– wyjaśnia zależność szybkości działania leku
od sposobu jego podania

– opisuje działanie rtęci i baru na organizm

– wymienia związki chemiczne neutralizujące szkodliwe działanie baru na organizm

– opisuje wpływ rozpuszczalności substancji leczniczej w wodzie na siłę jej działania

– definiuje pojęcie tolerancja na dawkę substancji

– opisuje skutki nadmiernego używania etanolu oraz nikotyny na organizm

– opisuje działanie na organizm morfiny, heroiny, kokainy, haszyszu, marihuany i amfetaminy

– opisuje działanie dopalaczy na organizm

wyszukuje informacje na temat działania składników napojów, takich jak: kawa, herbata, napoje typu cola na organizm ludzki

 

Uczeń:

– wymienia skutki nadużywania niektórych leków

– wyjaśnia powód stosowania kwasu acetylosalicylowego (opisuje jego działanie na organizm ludzki, zastosowania)

– dokonuje trudniejszych obliczeń związanych z pojęciem dawki leku

– analizuje problem testowania leków
na zwierzętach

– wyjaśnia wpływ baru na organizm

– wyjaśnia, zapisując odpowiednie równania reakcji chemicznych, działanie odtrutki
w przypadku zatrucia barem

– analizuje skład dymu papierosowego (wymienia jego główne składniki – nazwy systematyczne, wzory sumaryczne)

– zapisuje wzory sumaryczne poznanych narkotyków oraz klasyfikuje je do odpowiedniej grupy związków chemicznych



 

Wybrane wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej. Uczeń:

– wyjaśnia, dlaczego nie powinno się karmić psów i kotów czekoladą

– wymienia produkt pośredni utleniania alkoholu w organizmie i opisuje skutki jego działania

– porównuje poszczególne zakresy stężeń alkoholu we krwi z ich działaniem na organizm ludzki

 

6. Odzież i opakowania

 

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

– definiuje pojęcia: tworzywa sztuczne, mer, polimer

– dokonuje podziału polimerów ze względu
na ich pochodzenie

– wymienia rodzaje substancji dodatkowych
w tworzywach sztucznych oraz podaje ich przykłady

– wymienia nazwy systematyczne najpopularniejszych tworzyw sztucznych oraz zapisuje skróty pochodzące od tych nazw

– opisuje sposób otrzymywania kauczuku

– wymienia podstawowe zastosowania kauczuku

– wymienia substraty i produkt wulkanizacji kauczuku

– wymienia podstawowe zastosowania gumy

– wymienia nazwy polimerów sztucznych, przy których powstawaniu jednym z substratów była celuloza

klasyfikuje tworzywa sztuczne według ich właściwości (termoplasty i duroplasty)  

– podaje przykłady nazw systematycznych termoplastów i duroplastów

– wymienia właściwości poli(chlorku winylu) (PVC)

– zapisuje wzór strukturalny meru dla PVC

– wymienia przykłady i najważniejsze zastosowania tworzyw sztucznych (np. polietylenu, polistyrenu, polipropylenu, teflonu)

wskazuje na zagrożenia związane z gazami powstającymi w wyniku spalania PVC

– dokonuje podziału opakowań ze względu na materiał, z którego są wykonane 

podaje przykłady opakowań (celulozowych, szklanych, metalowych, sztucznych) stosowanych w życiu codziennym

– wymienia sposoby zagospodarowania określonych odpadów stałych

– definiuje pojęcie polimery biodegradowalne

– definiuje pojęcia: włókna naturalne, włókna sztuczne, włókna syntetyczne

klasyfikuje włókna na naturalne, sztuczne
i syntetyczne

wymienia najważniejsze zastosowania włókien naturalnych, sztucznych
i syntetycznych

– wymienia właściwości wełny, jedwabiu naturalnego, bawełny i lnu

Uczeń:

– opisuje zasady tworzenia nazw polimerów

– wymienia właściwości kauczuku

– opisuje, na czym polega wulkanizacja kauczuku

zapisuje równanie reakcji otrzymywania PVC

– opisuje najważniejsze właściwości
i zastosowania poznanych polimerów syntetycznych

– wymienia czynniki, które należy uwzględnić przy wyborze materiałów do produkcji opakowań

opisuje wady i zalety opakowań stosowanych w życiu codziennym

– wyjaśnia, dlaczego składowanie niektórych substancji chemicznych stanowi problem

– uzasadnia potrzebę zagospodarowania odpadów pochodzących z różnych opakowań

– opisuje, które rodzaje odpadów stałych stanowią zagrożenie dla środowiska naturalnego w przypadku ich spalania

– wymienia przykłady polimerów biodegradowalnych

– podaje warunki, w jakich może zachodzić biodegradacja polimerów (tlenowe, beztlenowe)

– opisuje sposób odróżnienia włókna białkowego (wełna) od celulozowego (bawełna)

– podaje nazwę włókna, które zawiera keratynę

– dokonuje podziału surowców do otrzymywania włókien sztucznych (organiczne, nieorganiczne) oraz wymienia nazwy surowców danego rodzaju

– wymienia próbę ksantoproteinową jako sposób na odróżnienie włókien jedwabiu naturalnego od włókien jedwabiu sztucznego

– wymienia najbardziej popularne włókna syntetyczne

– podaje niektóre zastosowania włókien syntetycznych

 

 

 

Uczeń:

– omawia różnice we właściwościach kauczuku przed i po wulkanizacji

– opisuje budowę wewnętrzną termoplastów
i duroplastów

– omawia zastosowania PVC

– wyjaśnia, dlaczego mimo użycia tych samych merów, właściwości polimerów mogą się różnić

– wyjaśnia, dlaczego roztworu kwasu fluorowodorowego nie przechowuje się
w opakowaniach ze szkła

– zapisuje równanie reakcji tlenku krzemu(IV)
z kwasem fluorowodorowym

– opisuje recykling szkła, papieru, metalu
i tworzyw sztucznych

– podaje zapis procesu biodegradacji polimerów w warunkach tlenowych i beztlenowych

– opisuje zastosowania poznanych włókien sztucznych oraz syntetycznych

projektuje doświadczenie chemiczne Odróżnianie włókien naturalnych pochodzenia zwierzęcego od włókien naturalnych pochodzenia roślinnego

projektuje doświadczenie chemiczne Odróżnianie jedwabiu sztucznego
od naturalnego

– wymienia nazwy włókien do zadań specjalnych i opisuje ich właściwości

 

Uczeń:

– zapisuje równanie reakcji wulkanizacji kauczuku

– wyjaśnia, z uwzględnieniem budowy, zachowanie się termoplastów i duroplastów pod wpływem wysokich temperatur

– wyjaśnia, dlaczego stężony roztwór kwasu azotowego(V) przechowuje się
w aluminiowych cysternach

– zapisuje równanie reakcji glinu z kwasem azotowym(V)

– analizuje wady i zalety różnych sposobów radzenia sobie z odpadami stałymi

– opisuje właściwości i zastosowania nylonu oraz goreteksu

– opisuje zastosowania włókien aramidowych, węglowych, biostatycznych i szklanych

– analizuje wady i zalety różnych włókien
i uzasadnia potrzebę ich stosowania

 

 

Wybrane wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej. Uczeń:

– opisuje reakcje polikondensacji i poliaddycji oraz wymienia ich produkty 

– opisuje metodę otrzymywania styropianu 

– definiuje pojęcie kompozyty

– omawia proces merceryzacji bawełny

– definiuje pojęcie mikrofibra, wymienia jej właściwości i zastosowania 

– wyjaśnia znaczenie symboli znajdujących się na opakowaniach i wyrobach tekstylnych 

Copyright by Zespół Szkół Nr 1 Mińsk Mazowiecki 2010-2015. | Polityka prywatności | Powered by animativ

Inspektor Ochrony Danych Osobowych:

iod@zs1mm.edu.pl

KARDA KIEROWNICZA

Dyrektor - Małgorzata Beczek
Wicedyrektor - Elżbieta Parol
Wicedyrektor - Paweł Domagała
Wicedyrektor - Wojciech Jackowski
Kierownik internatu - Jolanta Binkowska

KONTAKT
Zespół Szkół nr 1 im. Kazimierza Wielkiego

ul. Budowlana 4
05-300 Mińsk Mazowiecki
tel: 25 758 25 64
fax: 25 758 25 64